{"id":709,"date":"2025-01-08T22:41:03","date_gmt":"2025-01-08T22:41:03","guid":{"rendered":"https:\/\/ur.nzs.org.pl\/?page_id=709"},"modified":"2025-01-08T23:21:33","modified_gmt":"2025-01-08T23:21:33","slug":"historia","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ur.nzs.org.pl\/index.php\/historia\/","title":{"rendered":"Historia"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Historia Niezale\u017cnego Zrzeszenia Student\u00f3w na terenie Rzeszowa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"\"\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t
Oflagowany budynek Wydzia\u0142u Matematyczno-Fizycznego WSP, obecnie Wydzia\u0142 Matematyczno-Przyrodniczy Uniwersytetu Rzeszowskiego. Luty 1981 r., fot. Janusz Witowicz<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Pocz\u0105tki i t\u0142o spo\u0142eczne<\/strong>
Rzesz\u00f3w, b\u0119d\u0105cy jedynym znacz\u0105cym o\u015brodkiem akademickim w po\u0142udniowo-wschodniej Polsce, wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 stosunkowo ma\u0142ym zaanga\u017cowaniem
w dzia\u0142alno\u015b\u0107 opozycyjn\u0105 przed 1980 rokiem. Kluczow\u0105 rol\u0119 w integracji \u015brodowiska studenckiego odegra\u0142y duszpasterstwa akademickie, kt\u00f3re umo\u017cliwia\u0142y studentom budowanie wi\u0119zi, wymian\u0119 pogl\u0105d\u00f3w oraz kszta\u0142towanie \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej. To w\u0142a\u015bnie te grupy by\u0142y zal\u0105\u017ckiem dzia\u0142alno\u015bci wielu p\u00f3\u017aniejszych cz\u0142onk\u00f3w NZS.<\/p>

Tworzenie struktur NZS<\/strong>
Inspiracj\u0105 dla student\u00f3w Rzeszowa by\u0142y wydarzenia sierpnia 1980 roku, strajki robotnicze oraz formowanie si\u0119 pierwszych struktur NZS w Gda\u0144sku i Warszawie. Pierwszy rzeszowski Komitet Za\u0142o\u017cycielski NZS powsta\u0142 na Wy\u017cszej Szkole Pedagogicznej (WSP) 10 pa\u017adziernika 1980 roku, a wkr\u00f3tce podobne inicjatywy podj\u0119to na Politechnice Rzeszowskiej oraz w Zamiejscowym Wydziale Akademii Rolniczej.<\/p>

Cele i dzia\u0142alno\u015b\u0107 NZS<\/strong>
Cz\u0142onkowie NZS w Rzeszowie sformu\u0142owali postulaty, kt\u00f3re obejmowa\u0142y zar\u00f3wno og\u00f3lnopolskie \u017c\u0105dania, jak autonomi\u0119 uczelni, zniesienie cenzury czy jawno\u015b\u0107 \u017cycia publicznego, jak i lokalne kwestie, takie jak organizacja Juwenali\u00f3w czy zmiany w programach nauczania. W pracy organizacyjnej kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywali liderzy, tacy jak Rados\u0142aw Wyrzykowski, Marek W\u00f3jcik czy Pawe\u0142 Kufel, kt\u00f3rzy z sukcesem integrowali student\u00f3w wok\u00f3\u0142 wsp\u00f3lnych cel\u00f3w.<\/p>

Wyzwania i r\u00f3\u017cnice w skali zaanga\u017cowania<\/strong>
Mimo wysi\u0142k\u00f3w dzia\u0142aczy, zaanga\u017cowanie student\u00f3w w Rzeszowie by\u0142o zauwa\u017calnie ni\u017csze ni\u017c w innych o\u015brodkach akademickich. Jednak stopniowo NZS umacnia\u0142 swoj\u0105 pozycj\u0119, staj\u0105c si\u0119 alternatyw\u0105 dla dotychczas monopolistycznego Socjalistycznego Zwi\u0105zku Student\u00f3w Polskich (SZSP). W\u0142adze uczelni, cho\u0107 niech\u0119tnie, zacz\u0119\u0142y uznawa\u0107 organizacj\u0119, co umo\u017cliwi\u0142o jej dzia\u0142aczom skuteczniejsze reprezentowanie interes\u00f3w student\u00f3w.<\/p>

Batalia o rejestracj\u0119 NZS i protesty studenckie w 1981 roku
<\/strong>Na pocz\u0105tku 1981 roku polscy studenci zmierzyli si\u0119 z trudno\u015bciami formalnej rejestracji Niezale\u017cnego Zrzeszenia Student\u00f3w (NZS). Problemy te doprowadzi\u0142y do og\u00f3lnopolskich protest\u00f3w, w kt\u00f3re zaanga\u017cowa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c uczelnie w Rzeszowie.<\/p>

Strajk w Wy\u017cszej Szkole Pedagogicznej
<\/strong>Protest w Rzeszowie rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 17 lutego 1981 r. w Wy\u017cszej Szkole Pedagogicznej (WSP). Komitet Strajkowy wyda\u0142 o\u015bwiadczenie wzywaj\u0105ce student\u00f3w do przy\u0142\u0105czenia si\u0119 do protestu i poparcia postulat\u00f3w. Zorganizowano okupacj\u0119 budynku Wydzia\u0142u Matematyczno-Fizycznego przy ul. Rejtana oraz wydano legitymacje strajkowe. Przedstawiciele NZS WSP, m.in. Maria Giera i Zenon Fajger, udali si\u0119 do \u0141odzi, by uzyska\u0107 informacje na temat mo\u017cliwo\u015bci zako\u0144czenia strajku.<\/p>

Podczas wiecu 17 lutego rektor WSP, prof. J\u00f3zef Lipiec, wyrazi\u0142 poparcie dla postulat\u00f3w student\u00f3w, jednak sprzeciwi\u0142 si\u0119 przerywaniu zaj\u0119\u0107 dydaktycznych. Ostatecznie Rada Uczelniana SZSP, pod przewodnictwem Andrzeja Florka, przyst\u0105pi\u0142a do protestu, a wsparcie dla student\u00f3w wyrazili r\u00f3wnie\u017c przedstawiciele uczelnianej \u201eSolidarno\u015bci\u201d, prof. Roman Wyrzykowski i doc. dr Stanis\u0142aw Z\u0142onkiewicz.<\/p>

Protest na Politechnice Rzeszowskiej
<\/span>Na Politechnice Rzeszowskiej decyzja o przyst\u0105pieniu do protestu zapad\u0142a na zebraniu og\u00f3lnym. Studenci pocz\u0105tkowo byli sceptyczni, ale ostatecznie, 17 lutego, rozpocz\u0119li okupacj\u0119 budynku A przy ul. Wincentego Pola. Wybrano Komitet Strajkowy i ograniczono wst\u0119p do budynk\u00f3w tylko dla niezb\u0119dnych pracownik\u00f3w. Protest popar\u0142a uczelniana \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d oraz inne organizacje. Dzi\u0119ki relacji Macieja Burmana, wys\u0142annika do \u0141odzi, studenci otrzymali najnowsze informacje
o negocjacjach.<\/span><\/p>

Aktywno\u015b\u0107 filii UMCS i Akademii Rolniczej
<\/span>W filii UMCS decyzja o strajku zapad\u0142a 18 lutego po powrocie emisariuszy z \u0141odzi. Wybrano Komitet Strajkowy, na czele kt\u00f3rego stan\u0105\u0142 Edward Lis, a porz\u0105dku podczas strajku pilnowa\u0142a specjalna gwardia. Akademia Rolnicza og\u0142osi\u0142a pogotowie strajkowe, a w przypadku niepodpisania porozumienia w \u0141odzi planowano strajk okupacyjny od 23 lutego.<\/span><\/p>

Rejestracja NZS i \u201ePorozumienia \u0142\u00f3dzkie\u201d
<\/span>17 lutego 1981 r. S\u0105d Najwy\u017cszy w Warszawie zarejestrowa\u0142 NZS, a dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej podpisano \u201ePorozumienia \u0142\u00f3dzkie\u201d, gwarantuj\u0105ce niezale\u017cno\u015b\u0107 uczelni wy\u017cszych
w sprawach naukowych, dydaktycznych i organizacyjnych. Po potwierdzeniu tych informacji rzeszowscy studenci zako\u0144czyli protesty.<\/span><\/p>

Wsparcie dla strajku ch\u0142opskiego
<\/span>Cz\u0142onkowie NZS od pocz\u0105tku 1981 r. wspierali strajk ch\u0142opski w Rzeszowie, zajmuj\u0105c si\u0119 obs\u0142ug\u0105 techniczn\u0105, nag\u0142o\u015bnieniem oraz drukiem ulotek. Komitet Za\u0142o\u017cycielski NZS przy WSP wyda\u0142 5 stycznia o\u015bwiadczenie popieraj\u0105ce rolnik\u00f3w w Ustrzykach Dolnych i Rzeszowie. 27 stycznia przewodnicz\u0105cy NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d, Lech Wa\u0142\u0119sa, odwiedzi\u0142 Rzesz\u00f3w i spotka\u0142 si\u0119 ze studentami PRz, co zmobilizowa\u0142o \u015brodowisko studenckie.<\/span><\/p>

Problemy z realizacj\u0105 porozumie\u0144
<\/span>Najwi\u0119ksze trudno\u015bci z wdro\u017ceniem porozumie\u0144 mieli studenci WSP. 12 marca 1981 r. podczas posiedzenia senatu uczelni dyskutowano nad reprezentacj\u0105 student\u00f3w w senacie. Zgodnie z porozumieniami studenci mieli stanowi\u0107 1\/3 sk\u0142adu, jednak w\u0142adze WSP przyzna\u0142y jedynie 8 miejsc, co stanowi\u0142o 1\/4. Dopiero 30 kwietnia podj\u0119to decyzj\u0119 o zwi\u0119kszeniu liczby przedstawicieli student\u00f3w do 16, zgodnie z \u201ePorozumieniami \u0142\u00f3dzkimi\u201d.<\/span><\/p>

Wybory rektor\u00f3w w maju 1981 r.
<\/span>W maju 1981 r. odby\u0142y si\u0119 wybory rektor\u00f3w i prorektor\u00f3w. Na WSP na drug\u0105 kadencj\u0119 wybrano prof. J\u00f3zefa Lipca, a nowo utworzone stanowisko prorektora ds. studenckich obj\u0105\u0142 doc. dr Stanis\u0142aw Z\u0142onkiewicz. Na Politechnice nowym rektorem zosta\u0142 doc. dr hab. Boles\u0142aw Fleszar, popierany przez \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d i student\u00f3w. Na PRz przyj\u0119to zasad\u0119, \u017ce studenci reprezentuj\u0105 interesy ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci studenckiej, a nie poszczeg\u00f3lnych organizacji.<\/span><\/p>

Te wydarzenia by\u0142y kamieniem milowym w walce o niezale\u017cno\u015b\u0107 ruchu studenckiego i wp\u0142yn\u0119\u0142y na kszta\u0142towanie polskiego \u015brodowiska akademickiego.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t